SCERT দশম শ্ৰেণী সাধাৰণ বিজ্ঞান, এছিড, ক্ষাৰক আৰু লৱণ - অনুশীলনী অসমীয়া মাধ্যমত। এই অনুশীলনীৰ সহায়ত দশম শ্ৰেণীৰ ছাত্র-ছাত্ৰীয়ে সহজে আছিড, ক্ষাৰক আৰু লৱণৰ বৈশিষ্ট্য আৰু প্ৰয়োগৰ বিষয়ে শিকিব পাৰিব।

Follow Us

FaceBook	Join Now
WhatsApp	Join Now
Telegram	Join Now

 

 

Chapter : এছিড, ক্ষাৰক আৰু লৱণ

অসম মাধ্যমিক শিক্ষা পৰিষদ (SEBA) অসমৰ দশম শ্ৰেণীৰ শিক্ষাৰ বাবে পাঠ্যক্ৰম নিৰ্ধাৰণ, পৰীক্ষা পৰিচালনা আৰু প্ৰমাণপত্ৰ প্ৰদান কৰে। এই পৰ্যায়ত শিক্ষাৰ্থীসকলে বিভিন্ন বিষয় অধ্যয়ন কৰে, যেনেঃ অসমীয়া, ইংৰাজী, গণিত, বিজ্ঞান, সমাজ বিজ্ঞান, আৰু বাণিজ্যিক শিক্ষা।

পাঠ্যক্ৰম আৰু পাঠ্যপুথি
     SEBA-ৰ দ্বাৰা প্ৰদান কৰা পাঠ্যক্ৰমৰ অধীনত দশম শ্ৰেণীৰ শিক্ষাৰ্থীসকলে নিম্নলিখিত বিষয়সমূহ অধ্যয়ন কৰে

• অসমীয়া : এই বিষয়ত অসমীয়া সাহিত্য, ব্যাকৰণ আৰু ৰচনা অন্তৰ্ভুক্ত থাকে।  
• ইংৰাজী : ইংৰাজী ভাষাৰ সাহিত্য আৰু ব্যাকৰণৰ অধ্যয়ন কৰা হয়।  
• গণিত : বাস্তৱ সংখ্যা, বহুপদ, ত্ৰিকোণমিতি, স্থানাংক জ্যামিতি, বৃত্ত, পৰিসংখ্যা আদি অধ্যায় অন্তৰ্ভুক্ত।  
• বিজ্ঞান : ৰসায়ন, জীৱবিজ্ঞান, পদাৰ্থ বিজ্ঞান আৰু পৰিৱেশ বিজ্ঞানৰ বিভিন্ন অধ্যায় অন্তৰ্ভুক্ত।  
• সমাজ বিজ্ঞান : ইতিহাস, ভূগোল, ৰাজনীতি বিজ্ঞান আৰু অৰ্থনীতিৰ অধ্যয়ন কৰা হয়।  
• উচ্চ গণিত : সিদ্বান্ত, সমীকৰণ, পৰিসংখ্যা, কেলকুলাছ, আৰু আন বহু কিছু। শিক্ষাৰ্থীসকলৰ বাবে প্রস্তুতি আৰু পাঠ্যসূচীসহ পাঠ্যবইৰ সহজ ব্যাখ্যা।

Assam TET Academy
Mobile Application

 

 

প্ৰতিটো বিষয়ৰ বাবে SEBA-ৰ দ্বাৰা নিৰ্ধাৰিত পাঠ্যপুথি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই পাঠ্যপুথিসমূহ SEBA-ৰ চৰকাৰী ৱেবছাইটত উপলব্ধ। 

SEBA দশম শ্ৰেণীৰ সাধাৰণ বিজ্ঞান সমাধান
	1. ৰাসায়নিক বিক্ৰিয়া আৰু সমীকৰণ
	2. এছিড ক্ষাৰক আৰু লৱণ
	3. ধাতু আৰু অধাতু
	4. কাৰ্বন আৰু তাৰ যৌগ
	5. মৌলৰ পৰ্যাবৃত্ত শ্ৰেণীবিভাজন
	6. জীৱন প্ৰক্ৰিয়া
	7. নিয়ন্ত্ৰণ আৰু সমন্বয়
	8. জীৱই কেনেকৈ বংশবিস্তাৰ কৰে
	9. বংশগতি আৰু ক্ৰমবিকাশ
	10. পোহৰ প্ৰতিফলন আৰু প্ৰতিসৰণ
	11. মানুহৰ চকু আৰু বাৰেবৰণীয়া পৃথিৱী
	12. বিদ্যুৎ
	13. বিদ্যুৎ প্ৰবাহৰ চুম্বকীয় ক্ৰিয়া
	14. শক্তিৰ উৎসসমূহ
	15. আমাৰ পৰিৱেশ
	16. প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ ব্যবস্থাপনা
SEBA দশম শ্ৰেণীৰ সাধাৰণ বিজ্ঞানৰ প্ৰশ্নকাকতৰ সমাধান
	HSLC ২০১৬ বিজ্ঞানৰ প্ৰশ্নকাকত
	HSLC ২০১৭ বিজ্ঞানৰ প্ৰশ্নকাকত
	HSLC ২০১৮ বিজ্ঞানৰ প্ৰশ্নকাকত
	HSLC ২০১৯ বিজ্ঞানৰ প্ৰশ্নকাকত
	HSLC ২০২০ বিজ্ঞানৰ প্ৰশ্নকাকত
	HSLC ২০২১ বিজ্ঞানৰ প্ৰশ্নকাকত
	HSLC ২০২২ বিজ্ঞানৰ প্ৰশ্নকাকত
	HSLC ২০২৩ বিজ্ঞানৰ প্ৰশ্নকাকত
	HSLC ২০২৪ বিজ্ঞানৰ প্ৰশ্নকাকত
	HSLC ২০২৫ বিজ্ঞানৰ প্ৰশ্নকাকত

 

 

এছিড, ক্ষাৰক আৰু লৱণ - অনুশীলনী

 

 প্ৰশ্নাৱলী, Page No - 18

---

1. তোমাক তিনিটা পৰীক্ষানল দিয়া হৈছে। সিহঁতৰ এটাত বাতিত পানী আৰু আন দুটাত ক্রমে এছিড দ্ৰৱ আৰু ক্ষাৰকীয় দ্ৰৱ আছে। যদি তোমাক কেৱল ৰঙা লিটমাছ কাগজ দিয়া হয়, তেন্তে প্রতিটো পৰীক্ষানলত থকা দ্ৰৱসমূহ কিদৰে চিনাক্ত কৰিবা ?

• পৰীক্ষানল তিনিটা ক্ৰমে পাতিত পানী, আম্লিক দ্ৰৱ আৰু ক্ষাৰকীয় দ্ৰৱ আছে | এখন ৰঙা লিটমাছ কাগজ ব্যৱহাৰ কৰি দ্ৰৱবোৰ চিনাক্ত কৰিব লাগে | প্ৰথমতে পৰীক্ষানলীবোৰত থকা দ্ৰৱত ৰঙা লিটমাছ কাগজ দিয়া হয় | যিটো পৰীক্ষানলত ৰঙা লিটমাছখন নীলা হয় | সেই দ্ৰৱটো ক্ষাৰকীয় হ'ব | এতিয়া দ্বিতীয় নলত যদি কাগজখন আকৌ ৰঙা হয় | তেন্তে সেই নলৰ দ্ৰৱটো হ'ব আম্লিক আৰু লিটমাছ কাগজৰ বৰণৰ কোনো পৰিৱৰ্তন নহয়, তেতিয়া সেই নলত পাতিত পানী থকা বুজাব |

 

 প্ৰশ্নাৱলী, Page No - 22

---

 

1. দৈ আৰু টেঙা খাদ্যবস্তু পিতলৰ আৰু তামৰ পাত্ৰত থোৱা নহয় কিয় ?

• দৈ আৰু টেঙা খাদ্যবস্তুত এছিড থাকে | গতিকে সিহঁতক পিতলৰ বা তামৰ পাত্ৰত থ'লে ধাতুৰ লগত বিক্ৰিয়া কৰি বিষাক্ত লৱণ আৰু হাইড্ৰজেন গেছ উৎপন্ন কৰে | সেয়েহে দৈ আৰু টেঙা খাদ্যবস্তু পিতলৰ আৰু তামৰ পাত্ৰত থোৱা নহয় |

 

2. এছিডে ধাতুৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰিলে সাধাৰণতে কোনটো গেছ নির্গত হয় ? এটা উদাহৰণেৰে সৈতে বুজাই লিখা। এই গেছটোৰ উপস্থিতি কিদৰে পৰীক্ষা কৰিবা ?

• এছিডে ধাতুৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰিলে সাধাৰণতে হাইড্ৰজেন গেছ নিৰ্গত হয় | উদাহৰণ হ'ল উক্ত বিক্ৰিয়াটোত Zn য়ে HCl ৰ লগত বিক্ৰিয়া কৰি ZnCl₂ আৰু হাইড্ৰজেন গেছ উৎপন্ন হয় |

 

3. এটা ধাতৱ যৌগ A লঘু হাইড্ৰ'ক্ল'ৰিক এছিডৰে সৈতে বিক্রিয়া কৰি বুৰবুৰণি সৃষ্টি কৰে। উৎপন্ন হোৱা গেছটোৱে এডাল জ্বলি থকা ম'ম নুমুৱায়। বিক্রিয়াটোত উৎপন্ন হোৱা এটা যৌগ কেলছিয়াম ক্ল'ৰাইড হ'লে বিক্ৰিয়াটোৰ বাবে সন্তুলিত সমীকৰণটো লিখা ।

• পৰীক্ষা এটা পৰীক্ষা নলত 5ml মান লঘু H₂SO₄ লৈ তাত কেইটুকুৰামান জিংক যোগ কৰা হল পৰীক্ষা নলটো কিছুসময় লৰাই দিয়া হ'ল আৰু উৎপন্ন হোৱা গেছখিনি চাবোন পানীৰ মাজেৰে যাব দিয়া হ'ল ইয়াৰ ফলত চাবোন পানীত কিছুমান বুদবুদৰ সৃষ্টি হ'ব এডাল জ্বলি থকা মম তেনে বুদবুদৰ ওচৰলৈ নিয়াই ফটফট শব্দ কৰি গেছখিনি জ্বলি উঠিব ইয়াকে প্ৰামণ কৰে যে উৎপন্ন হোৱা গেছ খিনি হাইড্ৰজেন গেছ |

 

YouTube Channel

Assam TET Academy

Subscribe Now

 

 

SEBA Class 10 in Assamese Medium

English	অসমীয়া	গণিত
বিজ্ঞান	সমাজ	উচ্চ গণিত
E.Grammar	অ. ব্যাকৰণ

 

 প্ৰশ্নাৱলী, Page No - 33

---

1. যৌগ CaOCl₂, ৰ সাধাৰণ নামটো কি ?

• ব্লিচিং পাউদাৰ

 

2. ক্ল'ৰিনৰ সৈতে বিক্রিয়া কৰালে ব্লিচিং পাউদাৰ উৎপন্ন কৰা যৌগটোৰ নাম লিখা।

• শুকান শিথিলিত চূন [Ca(OH)₂]

 

3. কঠিন পানী কোমল কৰাৰ কাৰণে ব্যৱহাৰ কৰা ছ'ডিয়াম যৌগটোৰ নাম লিখা।

• কাপোৰ ধোৱা ছ'ডা

 

4. ছ'ডিয়াম হাইড্র'জৈনকাৰ্বনেটৰ দ্ৰৱ এটা উত্তপ্ত কৰিলে কি হয় ? বিক্ৰিয়াটোৰ সমীকৰণটো দিয়া।

• ছডিয়াম কাৰ্বনেট, পানী আৰু কাৰ্বন ডাই অক্সাইড উৎপন্ন হয় আৰু বিক্ৰিয়াটোৰ সমীকৰণটো হ'ল - 
  2NaHCO₃       তাপ    → Na₂CO₃ + H₂O + CO₂

 

5. প্লাষ্টাৰ অব পেৰিছ আৰু পানীৰ মাজৰ বিক্ৰিয়াটো দেখুৱাবলৈ এটা সমীকৰণ লিখা।

• CaSO₄.½ H₂O + 1½ H₂O → CaSO₄.2H₂O

 

 

অনুশীলনী, Page No - 34

---

1. এটা দ্রৱই ৰঙা লিটমাছ নীলা কৰিছে। ইয়াত pH হ'ব পাৰে -

(a) 1
(b) 4
(c) 5
(d) 10

2. এটা দ্ৰৱই গুড়ি কৰি লোৱা কণীৰ খোলাৰে সৈতে বিক্রিয়া কৰি এটা গেছ উৎপন্ন কৰে। গেছটোৱে চূণপানী ঘোলা কৰে। দ্রৱটোত থাকে -

(a) NaCl
(b) HCl
(c) LiCl
(d) KCl

 

3. NaOH দ্ৰৱ এটাৰ 10mL এ HCl দ্ৰৱ এটাৰ 8mL সম্পূর্ণৰূপে প্রশমিত কৰে । যদি আমি একেটা NaOH দ্ৰৱৰ 20ml লওঁ তেন্তে এইখিনি প্রশমিত কৰিবলৈ লগা HCl দ্রৱৰ (আগৰ সৈতে একেটা দ্রৱ) পৰিমাণ হ'ব

(a) 4mL
(b) 8mL
(c) 12mL
(d) 16mL

 

4. অজীর্ণতাৰ চিকিৎসাৰ বাবে তলৰ কোন ধৰণৰ ঔষধ ব্যৱহাৰ কৰা হয় ?

(a) এন্টিবায়টিক
(b) বেদনানাশক (analgesic)
(c) অম্লনাশক
(d) বীজাণুবাৰক (antiseptic)

---

 

5. সংঘটিত বিক্রিয়াৰ বাবে শব্দ সমীকৰণ আৰু সন্তুলিত সমীকৰণ লিখা যেতিয়া -
(a) লঘু ছালফিউৰিক এছিডে যিংকৰ গুড়িৰে সৈতে বিক্রিয়া কৰে।

 

শব্দ সমীকৰণ

• ছালফিউৰিক এছিড + যিংক → যিংক ছালফেট +  হাইড্র'জেন গেছ

 

সন্তুলিত সমীকৰণ

• H₂SO₄ → Zn ZnSO₄ + H₂ 

 

(b) লঘু হাইড্র'ক্ল'ৰিক এছিডে মেগনেছিয়াম ফিতাৰে সৈতে বিক্রিয়া কৰে।

শব্দ সমীকৰণ

• হাইড্র'ক্ল'ৰিক এছিড + মেগনেছিয়াম → মেগনেছিয়াম ক্ল'ৰাইড + হাইড্র'জেন গেছ

 

সন্তুলিত সমীকৰণ

• 2HCl + Mg → MgCl₂ + H₂

 

(c) লঘু ছালফিউৰিক এছিডে এলুমিনিয়াম পাউদাৰৰ সৈতে বিক্রিয়া কৰে।

শব্দ সমীকৰণ

• ছালফিউৰিক এছিড + এলুমিনিয়াম → এলুমিনিয়াম ছালফেট + হাইড্র'জেন গেছ

 

সন্তুলিত সমীকৰণ

• 3H₂SO₄ + 2Al → Al₂(SO₄)₃ + 3H₂

 

(d) লঘু হাইড্র'ক্ল'ৰিক এছিডে লোৰ গুড়িৰে সৈতে বিক্রিয়া কৰে।

শব্দ সমীকৰণ

• হাইড্র'ক্ল'ৰিক এছিড + আইৰণ → আইৰণ ক্ল'ৰাইড + হাইড্র'জেন গেছ

 

সন্তুলিত সমীকৰণ

• 2HCl + Fe → FeCl₂ + H₂

---

 

6. এলক'হল আৰু গ্লুক'জৰ দৰে যৌগবোৰতো হাইড্রজেন থাকে। কিন্তু সিহঁতক এছিড হিচাপে শ্রেণীভূক্ত কৰা হোৱা নাই। ইয়াক প্রমাণ কৰিবলৈ এটা পৰীক্ষা বর্ণনা কৰা।

পৰীক্ষা : (i) এটা বিকাৰত গ্লুক'জ বা এলক'হল লোৱা হ'ল |
(ii)এটা কৰ্কৰ ওপৰত দুটা গজাল মাৰি কৰ্কটো বিকাৰটোৰ ওপৰত ৰখা হ'ল |
(iii) গজাল দুটা বাব্ল এটা আৰু ছুইচ এটা 6V বেটেৰী এটাৰ লগত সংযোগ কৰা হ'ল |

পৰ্যবেক্ষণ : গ্লুক'জ বা এলক'হলৰ দ্ৰৱৰ ক্ষেত্ৰত বাল্বটো নজ্বলে | ই ইয়াক সূচায় যে গ্লুক'জ বা এলক'হল দ্ৰৱটোৱে কোনো ধৰণৰ H⁺ আয়ন উৎন্ন কৰা নাই | সেয়েহে দ্ৰৱটোৰ মাজেৰে বিদ্যুৎ পৰিবহন হোৱা নাই | অৰ্থ্যাৎ  গ্লক'জ বা এলক'হলৰ দ্ৰৱক এছিড হিচাপে চিনাক্ত কৰিব নোৱাৰি |

---

7. পাতিত পানীয়ে বিদ্যুৎ সৰবৰাহ নকৰে কিন্তু বৰষুণৰ পানীয়ে কৰে কিয়?

• পাতিত পানীত আয়ন নাথাকে | আনহাতে, বৰষুণৰ পানীত আয়ন থাকে | পদাৰ্থত আয়ন থাকিলেহে বিদ্যুৎ সৰবৰাহ কৰিব | সেই কাৰণে পাতিত পানীয়ে বিদ্যুৎ সৰবৰাহ নকৰে আৰু বৰষুণৰ পানীয়ে বিদ্যুৎ সৰবৰাহ কৰে |

---

৪. পানীৰ অনুপস্থিতিত এছিডে এছিড ধর্ম প্রদর্শন নকৰে কিয় ?

• এছিড H⁺ আয়ন উৎপন্ন কৰিলেহে এছিড ধৰ্ম প্ৰদৰ্শন কৰে বা কৰিব পাৰে | যিহেতু পানীৰ অনুপস্থিতিত এছিডে H₊ আয়ন উৎপন্ন কৰিব নোৱাৰে | সেয়েহে পানীৰ অনুপস্থিতিত এছিডে এছিড ধৰ্ম প্ৰদৰ্শন নকৰে |

---

 

9. পাঁচটা দ্রৱ A, B, C, D আৰু E ক সার্বজনীন সূচকেৰে পৰীক্ষা কৰাত pH ৰ মান ক্রমে  4, 1, 11, 7 আৰু 9 দেখুৱাইছিল। কোনটো দ্রৱ
(a) প্রশম
(b) তীব্র ক্ষাৰকীয়
(c) তীব্র আম্লিক
(d) মৃদু আম্লিক
(e) মৃদু ক্ষাৰকীয়
হাইড্ৰ'জেন আয়নৰ গাঢ়তাৰ বৰ্ধিত ক্ৰমত  pH  মানবোৰ সজোৱা।

(a) প্রশম

• দ্রৱ D |

(b) তীব্র ক্ষাৰকীয়

• দ্রৱ C |

(c) তীব্র আম্লিক

• দ্রৱ B |

(d) মৃদু আম্লিক

• দ্রৱ A |

(e) মৃদু ক্ষাৰকীয়

• দ্রৱ E |

হাইড্ৰ'জেন আয়নৰ গাঢ়তাৰ বৰ্ধিত ক্ৰমত  pH  মানবোৰ হ'ল

• 11<9<7<4<1

---

 

10. পৰীক্ষানল A আৰু B ত সমান সমান দৈৰ্ঘ্যৰ দুডাল মেগনেছিয়ামৰ ফিতা লোৱা হ'ল। পৰীক্ষানল A ত হাইড্র'ক্ল'ৰিক এছিড (HCl) আৰু পৰীক্ষানল B ত এচেটিক এছিড যোগ কৰা হ'ল। এছিড দুটাৰ গাঢ়তা একে আৰু একে পৰিমাণেই লোৱা হৈছে। কোনটো পৰীক্ষানলত বেছি বেগেৰে বুৰবুৰণি ওলাব আৰু কিয় ?

• পৰীক্ষানল A ত বেছি বেগেৰে বুৰবৰণি ওলাব | কাৰণ পৰীক্ষানল A ত যোগ কৰা এছিডটো হ'ল HCl | গতিকে এচিটিক এছিডৰ তুলনাত HCl এছিডে বেছি বেগেৰে বিক্ৰিয়া কৰিব |

---

 

11. কেঁচা গাখীৰৰ pH ৰ মান 6। ই দৈত পৰিণত হ'লে pH সলনি হ'বনে ? ব্যাখ্যা কৰা।

• কেঁচা গাখীৰখিনি দৈত পৰিণত হ'লে ইয়াৰ pH ৰ মান সলনি হ'ব | কাৰণ দৈত পৰিণত হ'লে গাখীৰখিনিৰ আম্লিকতা বৃদ্ধি পাব | সেয়েহে গাখীৰখনিৰ pH ৰ মান 6 তকৈ বেছি হ'ব |

---

 

12. এজন গোৱালে কেঁচা গাখীৰত সামান্য পৰিমাণৰ বেকিং ছ'ড়া যোগ কৰিলে।

(a) কিয় তেওঁ কেঁচা গাখীৰৰ pH ৰ মান 6 ৰ পৰা সামান্যভাৱে ক্ষাৰকীয় কৰি ল'লে।

• কেঁচা গাখীৰখিনি সহজতে যাতে দৈত পৰিণত হ'ব নোৱাৰে তাৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি গোৱালজনে কেঁচা গাখীৰখিনিৰ pH ৰ মান 6 তকৈ সামান্য ক্ষাৰকীয় কৰি ল'লে

(b) এই গাখীৰখিনি দৈত পৰিণত হ'বলৈ বেছি সময় লাগে কিয় ?

• এই গাখীৰখিনিৰ দৈত পৰিণত হ'বলৈ বেছি সময় লাগে কাৰণ কেঁচা গাখীৰখিনিৰ ক্ষাৰকীয়তা বৃদ্ধী পালে |

---

13. প্লাষ্টাৰ-অব-পেৰিছক জলীয় বাষ্প সোমাব নোৱাৰা পাত্ৰত থ'ব লাগে। কিয় ? ব্যাখ্যা কৰা।

• প্লাষ্টাৰ-অব-পেৰিছক জলীয় বাষ্প সোমাব নোৱাৰা পাত্ৰত থ'ব লাগে | কাৰণ ই জলীয় বাষ্প বা পানীৰ লগত বিক্ৰিয়া কৰি টান জিপছাম উৎপন্ন কৰে

---

 

14. প্রশমন বিক্রিয়া কি ? দুটা উদাহৰণ দিয়া। কাপোৰ ধোৱা ছ'ডা আৰু বেকিং ছ'ডাৰ দুটাকৈ গুৰুত্বপূর্ণ ব্যৱহাৰ লিখা।

• এছিড আৰু ক্ষাৰকৰ বিক্ৰিয়াত লৱণ আৰু পানী উৎপন্ন হয় এই বিক্ৰিয়াক প্ৰশমন বিক্ৰিয়া বোলে
  দুটা উদাহৰণ -
  (i) HCl + NaOH NaCl + H₂O
  (ii) 2HCl + Mg(OH)₂ MgCl₂ + 2H₂O

কাপোৰ ধোৱা ছডাৰ দুটা ব্যৱহাৰ হ'ল - 

• (i) পানীৰ স্থায়ী কঠিনতা দূৰ কৰিবলৈ ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হয়
  (ii) ছডিয়াম কাৰ্বনেট ঘৰুৱা চাফাই কামত ব্যৱহাৰ কৰা হয় |

 

বেকিং ছডাৰ দুটা ব্যৱহাৰ হ'ল -

• (i) ছ'ডা এছিড অগ্নি নিৰ্বাপক যন্তুত ব্যৱহাৰ কৰা হয় |
  (ii) ই অম্লনাশকবোৰৰ এটা উপাদন

 

 

Study Materials (AssamTET.com)

Assam TET-LP	Assam TET-UP	CTET - Paper 1
CTET - Paper 2	ADRE Grade 3	ADRE Grade 4
Assam Police	D.El.Ed	Class 10
Asaam TET-GT	Assam TET-PGT	Class 12